Rem Koolhaas - Arhitektura i politika

Posted by: Almir Rizvanovic at 07 Sep 2009

---

Arhitektura danas VII dio

Najprije student dramaturgije na Holandskoj filmskoj akademiji, potom novinar za “ Haagse Post ”, Koolhaas 70-tih postaje arhitekt, teoretičar arhitekture i urbanist, osnivač grupe OMA (Office for Metropolitan Architecture) i njenog istraživačkog krila AMO, te dobitnik prestižnih nagrada. Dugo osudjivan na akademske hodnike, fantasticne koncepte i originalne ideje ,krajem osamdesetih je bas kao i Zaha Hadid i Daniel Libeskind dozivio prvu izvedbu svojega projekta. No, Koolhaas je svoju internacionalnu slavu stekao i prije toga, knjigom "Delirious New York: A Retroactive Manifesto for Manhattan",1978. kojom je napravio revoluciju u arhitektonskom izdavastvu i razmisljanju (Kultura zakrcenosti: Njujork, odnosno Menhetn, gomila dokaza bez manifesta – grad koji je rekao ne spavanju), barem na neko vrijeme, jer vecina danasnjih postovalaca arhitektonske i urbanisticke teorije smatra da je ovo djelo oda kapitalizmu.

Rem Koolhaas je itekako svjestan svoga intelekta. Kao vanredni arhitektonski talenat dugo je vjerovao da je realna gradnja ispod njega, negirajuci kreativnost glavnog stila u arhitekturi toga doba, sve dok se stvari krajem prosloga vijeka nisu promijenile - arhitektura je postala biznis, dekonstruktivisti su odjednom postali poznati, slavni i potrebni velikim multi - nacionalnim kompanijama i nezasitim kapitalistima.



Koolhaas/OMA na konkursu za park Villete,Paris,1981.

Njegove Villa dall’Ava ( Paris,1991). Investitora milionera koji je htio originalnu kucu - jedna od najboljih interpretacija Le Corbusierove vile Savoie i Maison à Bordeaux (Bordeaux, 1998)-Investitora invalida nakon saobracajne nesrece - najbolji dizajn na svijetu te godine prema casopisu Time, jasno su predstavile Koolhaasa kao vanrednog arhitekta koji prije forme postuje potrebe klijenata i ucinile da veliki teoreticar i mislilac postane i veliki arhitekt.



Villa Villa dall’Ava( Paris,1991) i Maison à Bordeaux (Bordeaux, 1998)

Zbog toga je i potpuno zasluzeno dobio Pritzkerovu nagradu 2000. godine kao genij rijeci i arhitekture,arhitekt i mislilac. Tom prilikom je Koolhaas pripremio govor koji je vjerovatno upecatljiviji od svih ostalih dobitnika Pritzkera - uporedjujuci arhitekturu danasnjice sa arhitekturom prije i poslije pola vijeka, upozoravajuci arhitekte da je arhitektura oslobodjena od njih i presla u brzi i efikasniji svijet elektronike, te da ako ne prevazidju svijet realnog, postoji mogusnost da arhitektura ne napravi 2050. Kriticari su punih usta hvalili Koolhasov intelekt i arhitekturu sve dok se ovaj nije potpuno predao i prepustio velikim korporacijama i kapitalizmu...

Navodno tezeci da svojim djelima utice na razvoj drustva i politickih sistema, kriticnim stavom prema vrijednostima koje namecu trzisni giganti, antiglobalist koji je „prinudjen“ da postane globalist ne bi li projektovao, Koolhaas nas ubjedjuje da moze promijeniti savremeni svijet. Arhitrekturom se zapravo svijet ne moze promijeniti, zato sto njome manipulisu sistemi, ekonomski i politicki, koji ga kontrolisu. Koolhaas to najbolje zna.

Koolhaasovu arhitekturu je tesko definisati. Odise raznovrsnoscu i kreativnoscu, odsustvu ustaljenog nacina projektovanja i ponavljanja slicnosti.



Seattle Central Library (Seattle, 2004)

Seattle Central Library (Seattle, 2004) - Prvi u nizu velikih Koolhaasovih projekata. Dobio konkurs jos 1998. (pobijedio Stevena Holla) po ljubomornima evropljanin koji je svojom hladnokrvnoscu i specificnom duhovitoscu osvojio ziri, no objekat je remek - djelo van ikakve sumnje, iznenadjujuceg dizajna. I zbilja je sve na ovoj zgradi neobicno - djeluje i primamljivo i odbojno, gledamo je sa divljenjem ili jezivoscu - bas kao i Koolhaasovu licnost. Platforme, nesimetricno poredane u vertikalnom i horizontalnom smislu, medjusobno spojene staklenom opnom, donose zbunjujuci dizajn i perfektnu funkcionalnost ali i lavine kritika tipa: “rugoba u centru grada“ i “nadam se da ce se Koolhaas jednog jutra probuditi i shvatiti da je projektovao najruzniju biblioteku na svijetu“. Uprkos tome, biblioteka je ubrzo postala simbol grada i ikona globalne arhitekture 21. vijeka.



Seattle Central Library (Seattle, 2004)-Enterijer.

Netherlands Embassy Berlin (2003)- Tehnicki opis ce je najbolje predstaviti: Locirana u centru grada i na obali rijeke Spree. Kompleks cine: Jedan zastakljeni objekat u obliku slova "L" u kome su smjestene instalacije, pozarna stepenista i stambeni sadrzaji a koji je hodnicima vezan za zentralni objekat Ambasade. Centralni objekat je moderna kocka, potpuno odjevena u staklo i "zatvorenu" aluminijsku fasadu. Najinteresantniji dio u ovom dijelu objekta su komunikacije: Smjenjuju se stepenista i rampe na osam spratova cineci tako dostupnim 25 razlicitih nivoa. "Trajectory" naziva Rem Koolhaas ovaj sistem na koji posebno asocira i fasadna "ornamentika" i koji na posljednjem spratu zavrsava Cafeteriom, prostorima za Fitness te atrijem sa pokretnim krovom. "Trajectory " omogucuje ipak vizuelni kvalitet iz objekta prema vani, fasadna zatvorenost gledajuci izvana upravo je proporcionalna namjeni objekta. Holandska Ambasada je potpuno moderna vila u cijem se enterijeru smjenjuju podovi u zelenom staklu, aluminij i drvo. Za ovaj objekat je Koolhaas dobio nagradu Mies Van Der Rohe,2004.



Netherlands Embassy Berlin (2003);Komplex CCTV HQ (Beijing, 2002-2009)

CCTV HQ (Beijing, 2004-2009)- Najsvijetlija tacka u Koolhaasovoj karijeri i vjerovatno jedan od najupecatljivijih objekata sa pocetka 21. vijeka, kompleks perfektno dizajniranih volumena koji odudaraju od sume sve visih oblakodera u poslovnoj zoni grada. Koolhaas u ovom slucaju nije odlucio da moc jedne korporacije predstavi oblakoderom. Genijalno i revolucionarno. Objekti djeluju nevjerovatno i nestvarno- Prvi dominira jedinstvenom formom koju cine dva vertikalna kubusa asimetricno spojena horizontalnim elementom na tlu i na vrhu. Medijska kuca je podijeljena na tri cjeline: jednu kulu sa prostorima za emitovanje, drugu sa servisnim, razvojnim i edukacionim sadrzajima, i administraciju na vrhu koja ih sve povezuje. Javnosti je omogućen pristup zgradi, cijelom njenom visinom, u posebnom dijelu, iz kojeg se pruzaju nevjerovatni pogledi na unutrasnjost zgrade, centralnu poslovnu zonu grada i Zabranjeni grad. Drugi je dizajniran na drugaciji nacin-prelomljeni pokrivac nalik cizmi, sa hotelom, kulturnim centrom i ogromnim atrijem. Ne zna se koji je od kojega ljepsi. Nazalost, drugi je potpuno izgorio u katastrofalnom pozaru februara ove godine.



CCTV HQ prije,za vrijeme,I nakon katastrofalnog pozara.

„Zelio bih da se dovedu u pitanje pretpostavke po kojima je arhitekt heroj koji radi zadivljujuce stvari.To je mozda i forma skromnosti – mi(arhitekti)dakle radimo ono što drugi definisu.“
„Svi mi bolje znamo I ka boljem tezimo, bojimo se dinamike grada I straha od nemira, rata I napada, strah od kriminaliteta nas navodi da slikamo utopijsku prirodu kroz njene mirne pejzaze, a zaboravili smo ko nas hrani I uzgaja, zbog cega mir necemo I ratove pocinjemo. Pa mi nismo doktori da lijecimo, a ni nostradamusi da predvidjamo, mi smo samo mala iskopleksirana gomila kvazi dizajnera, koja je procitala malo vise knjiga.“



CCTV HQ (Beijing,2002-2009)

Njegove eksperimente sa robnom kucom Prada necemo komentarisati. Kritikovacemo dva aktualna koncepta za arapski svijet.

Convention and Exhibition Center, Ras Al-Khaimah, UAE-Ogromna kugla integrisana u projekat za potpuno novi grad na sjeveru emirata,da li po uzoru na Deathstar iz „Ratova Zvijezda“ Georga Lucasa, samog oblika Zemlje ili jednostavno Panasonicov radio, nikada necemo saznati ali je slicnost sa ovim oblicima razocaravajuce primjetna. Naravno, OMA se jos jednom potrudila da renderi izgledaju savrseno.



Convention and Exhibition Center, Ras Al-Khaimah, UAE (Copyright OMA)

Waterfront, Dubai, UAE-Jos jedan razocaravajuci koncept iz Koolhaasovog studija - rimski grad sa primjesama Manhattna i Alexandrije, trodjelni tondirani toranj na ulazu i ponovljena kugla kao reference.“Grad buducnosti“ inspirisan planom starim vise od 2000 godina - divna li progresa!



Waterfront, Dubai,UAE (Copyright OMA)

Iako u sezdesetim i dalje je neumoran. Preko 300 noci godisnje provede u hotelu na raznim dijelovima svijeta, ostalo kod jedne zene u Londonu (Madelon Vriesendorp - majka njegova dva odrasla sina i koosnivac OMA grupe 1975.) ili druge u Amsterdamu (Petra Blaisse-dugogodisnji clan OMA grupe-odgovorna za dizajn koloricnog tepiha Evropske Unije,i okolnog uredjenja Seattle Central Library). Prezentacije,konkursii, intelektualne usluge, ritualna kupanja na javnim bazenima gradova koje posjeti. Mnogi se zale da je u njegovoj OMA grupi neizdrzivo - radi se 80 sati sedmicno-dok ostali razrade dvije ili tri, OMA razradi deset solucija koncepta koji uglavnom propadne (samo 20% idejnih rjesenja se izvede). OMA postoji u Rotterdamu, New Yorku i Beigingu, povecava broj clanova, ucestvuje na najvecim svjetskim konkursima, nerijetko pobjedjuje a Koolhaas ju je nedavno pretvorio u partnerstvo. Prije dvije godine je bio u Beogradu - vladalo je ogromno interesovanje - nalik dolasku velike rok zvijezde. Legenda o Koolhaasu raste iz dana u dan, potpomognuta danas njegovim zivotom kao globetrotter, pozicijom predavaca na Harvardu, nastavljanjem publiciranja, njegovom harizmom i neobicnim nacinom zivota. Prosle godine magazin Time ga je uvrstio medju 100 najuticajnijih ljudi danasnjice.

“Najradije bih napravio nista, ali tako dajem prostor drugima da prave“...